Hà tây cửa ngõ thủ đô

     

Hà Tây - xứ Đoài được ví như cửa ngõ thủ đô thủ đô hà nội nhưng có khá nhiều thứ nhằm níu chân du khách. Đó không chỉ có là đều di tích lịch sử văn hóa hơn nữa là những làng nghề thủ công


"Bóng cái thoi đưa ánh nhìn long lanh, trời khu đất Hà Tây tay em dệt lụa…". Lời bái hát "Hà Tây quê lụa" của nhạc sĩ Nhật Lai thúc giục trái tim tôi nhớ về mảnh đất nền xứ Đoài.

Lôi cuốn mang lại lạ kỳ

Mãi trong thời hạn 1965, cái thương hiệu Hà Tây mới xuất hiện sau lúc sáp nhập hai tỉnh sơn Tây cùng Hà Đông. Còn trước đó, xứ Đoài là cái thương hiệu của vùng đất này và trở bắt buộc thân thuộc với nhiều người trong hai câu thơ ở trong phòng thơ Nguyễn Bính: "Thôn Đoài ngồi nhớ thôn Đông/Một người chín ghi nhớ mười muốn một người" (Tương tư). Xứ Đoài là vùng khu đất cổ phía Tây kinh thành Thăng Long, có lịch sử phát triển lâu đời nối liền với các triều đại phong con kiến Việt Nam.

Bạn đang xem: Hà tây cửa ngõ thủ đô


*

Làng cổ Đường Lâm với khá nhiều giá trị văn hóa truyền thống còn nguyên bản


Tuổi thơ tôi nối liền với ca khúc "Hà Tây quê lụa" qua giọng hát của ca sĩ Quốc Hương. Từng chiều rong chơi kế bên đồng làng miên man, nghe giọng hát vang lên tự loa truyền thanh của xã, trong bạn rạo rực rồi nhâm nhẩm hát theo băn khoăn tự lúc nào. Cứ nghe xong, nghe hết từng câu sau cuối là tôi nghe biết giờ cần về nấu cơm chiều góp mẹ. Đắm say với bài xích hát này nhưng ngày đó, những địa điểm trong bài như quần thể Cháy, ước Giẽ, suối Hai, quê gái đảm… thì tôi không hề để chân đến, tất cả đều vào tưởng tượng của một cậu bé.

Tôi còn lưu giữ chuyến tham quan vào khoảng thời gian lớp 7. Lần ấy, giáo viên dẫn lớp cho làng cổ Đường Lâm. Từng nếp nhà, mái lá, ngõ xóm, giếng nước, vật nông cụ, tất cả đều lạ lẫm với đám trẻ bọn chúng tôi. Để tới được Đường Lâm, xe đề nghị qua nội thành của thành phố Hà Nội, kẹt xe, người đông nghẹt, ai ai cũng vội vã, mau lẹ với cuộc sống đời thường đô thị. Rồi xe cộ lăn bánh dần dần ra ngoại thành, không gian bức bối của đô thị giảm dần, tới Đường Lâm thì nhẹ toàn bộ cơ thể vì sự an lành đến lạ lùng, làng quê mộc mạc, giản dị, không khí thoáng đãng.

Lớn lên chút nữa, tôi còn biết Hà Tây không chỉ có có Đường Lâm ngoại giả hai làng mạc cổ trứ danh khác nữa, tạo thành bộ cha làng cổ rực rỡ đậm chất Hà Tây. Đó là xã Cựu (huyện Phú Xuyên) cùng làng Cự Đà (huyện Thanh Oai). Mỗi xóm cổ tất cả một nét rất dị riêng. Làng mạc Cựu đậm phong cách kiến trúc của Pháp đan xen bản vẽ xây dựng Việt cổ. Những biệt thự nghỉ dưỡng cao cấp lừng lững vào đầu thế kỷ XX nghỉ ngơi làng này đầy đủ là của rất nhiều người phú quý nhất xứ Bắc Kỳ. Ở xóm Cự Đà là đông đảo mái ngói đỏ, mặt đường lát gạch men chỉ, song cóc đá sừng sững ngồi đầu thôn tượng trưng cho 1 đô thị cổ ven sông nước (sông Nhuệ). Cự Đà còn có nghề làm tương, làm miến truyền thống nay vẫn giữ được cả "tiếng lẫn miếng".

Bộ cha làng cổ Hà Tây khiến cho tiếng nói nhất quán của một không gian văn hóa người việt nam cổ. Tiếng thì xóm cổ vẫn còn nhưng đã đôi chút phai mờ do sự đột nhập của tài chính thị trường. Đường Lâm đang phải tìm mọi phương pháp để tu sửa nhà cổ trước nguy cơ tiềm ẩn đổ sập. Nhiều biệt thự nghỉ dưỡng ở thôn Cựu nay vô chủ, rêu phong dính kín, đầy mạng nhện. Sông Nhuệ không hề xanh trong soi trơn Cự Đà mà lại đã thành "dòng sông đen" với gần như dòng hóa học thải công nghiệp đổ về.

Nhưng Hà Tây vẫn có một sức lôi cuốn đến kỳ lạ kỳ. Ấy là khi tôi về Cự Đà và gặp gỡ cựu chiến binh Đinh Văn Lai. Ông Lai 80 tuổi và khu nhà ở ông ở đã tròn 99 tuổi. Đây là căn nhà cổ độc nhất làng Cự Đà, làm bằng gỗ vàng trung tâm 100%. Tuy có tương đối nhiều chỗ xuống cấp nhưng ông Lai vẫn quyết không phá ngôi nhà để bê tông hóa mà lại giữ cho khách thập phương cho tham quan, tò mò kiến trúc miễn phí. Là thương binh hạng 2/4, ông Lai về quê với là tấm gương sáng quân nhân Cụ hồ nước với lối sinh sống giản dị, chân chất. Niềm hy vọng mỏi của ông bây giờ là sau này, lúc ông mất, bên nước có thể thay phương diện để thường xuyên giữ gìn nơi ở cổ của chi phí nhân.



Ăn sâu trong tâm khảm

Mỗi chiều, tôi chọn mang đến mình hầu hết chuyến "phượt" vơi nhàng bởi xe đạp. Một lần cho xã Vân Tảo, huyện thường xuyên Tín, ngay gần bờ đê sông Hồng, tôi sững sờ thấy một quần thể đá nghi ngất xỉu khói hương. Tò mò, tôi cách xuống nhìn nghía, ghi chép.

Xem thêm: Tính Diện Tích Hình Phẳng Giới Hạn Bởi 2 Đường Thẳng, Diện Tích Hình Phẳng Giới Hạn Bởi Hai Đường Cong

Bỗng một ông nạm phía cuối quần thể đá đi tới. Hỏi thì cụ cho biết thêm đây là lăng đá Quận Vân, địa điểm thờ từ quận công Đại giang Đỗ Bá Phẩm (triều Lê Trung Hưng). Lăng đá này được xây dựng từ thời điểm năm 1733, là 1 trong những di tích phong cách thiết kế nghệ thuật cấp nước nhà (xếp hạng vào năm 2001). Lão nông quản lí lăng tôi chạm mặt là cụ Trương Văn Tuân đã 88 tuổi. Lăng đá Quận Vân đặt tại nơi heo hút, ít ai lui tới. Ráng Tuân tình nguyện trông coi lăng cùng với phụ cấp 60.000 đồng/tháng. Hằng ngày, cố gắng thắp nhang, dẫy cỏ, trồng cây láng mát, tính rứa mà đã 20 năm rồi.

Cụ bảo lúc rứa còn trẻ thì cỏ không mọc các thế này, bởi lên cây làm sao là ráng nhổ hết, giờ già yếu ko nhổ kịp, đành thắp nhang hằng ngày cho lăng nóng áp, mang lại quận công yên ổn lòng. Cầm Tuân dẫn tôi về đơn vị chơi. Trong tòa nhà tuềnh toàng, tay cầm run run nâng bát nước vối nóng mời khách. Tuổi con trẻ của núm gắn bó với chiến trường miền Nam, công huân được ghi dấn qua tấm Huân chương phòng chiến kháng chiến chống mỹ hạng độc nhất vô nhị treo trang trọng.



Tôi chạm chán một người con Hà Tây nữa cũng đầy trăn trở. Đó là cụ Nguyễn Thị Khướu, nghệ nhân ca trù ở Chanh làng mạc (xã Văn Nhân, huyện Phú Xuyên). Ở tuổi ngay sát 90, cố gắng đau đáu với nỗi lo lắng thất truyền làn điệu ca trù. Lớp học vày cụ mở chỉ lác đác mấy cháu bé dại lúc thong thả thì tới học tập nhưng cầm cố vẫn ca, vẫn hát nhằm tiếng ca trù còn mãi với quê hương.

Hà Tây được ví như cửa ngõ thủ đô hà nội Hà Nội, cả phía phái mạnh lẫn phía Tây nhưng có tương đối nhiều thứ để níu chân du khách. Đó không những là những di tích lịch sử vẻ vang văn hóa hơn nữa là các làng nghề thủ công. Ở đây lừng danh là "đất tổ trăm nghề", trong các số đó có phần đông nghề độc nhất vô nhị như tò he Xuân La, thêu phục chế long bào Đông Cứu, nón làng Chuông, đánh mài Hạ Thái, điêu khắc Nhân Hiền, quạt cánh mày râu Sơn…. Thợ gỗ Chu Tiến Công sống làng nghề Xuân La (xã Phượng Dực, huyện Phú Xuyên) nói ông quyết duy trì nghề tò he như tình yêu không khi nào dứt, dù chỉ tìm kiếm được thu nhập vài ba chục ngàn đồng/ngày. Rất nhiều, không hề ít nghệ nhân già bởi vậy ở xứ Đoài vẫn nặng lòng với các nghề truyền thống.


*

Xứ Đoài còn là nơi lưu giữ những giá trị văn hóa tinh thần đặc sắc gắn tức khắc với lịch sử hào hùng của dân tộc như sự tích sơn Tinh, chất liệu thủy tinh trên ngọn núi Tản Viên (huyện tía Vì), chuyện tình Tiên Dung - Chử Đồng Tử trên bãi thoải mái và tự nhiên (huyện thường Tín), sự tích Lạc Long Quân hóa về trời tại Đền Nội (huyện Thanh Oai); các chùa cổ còn giữ giá tốt trị kiến trúc, văn hóa truyền thống nguyên phiên bản như miếu Đậu (Thường Tín), chùa Hương (Mỹ Đức)… giỏi đền hbt hai bà trưng ở huyện Phúc Thọ.

Xem thêm: Biên Bản Tự Xét Hạnh Kiểm Của Học Sinh Chuẩn Nhất, Mẫu Bản Tự Xếp Loại Hạnh Kiểm Của Học Sinh

Kể từ ngày Hà Tây sáp nhập hà thành (năm 2008), đầy đủ gì của Hà Tây trợ thì xếp vào kỷ niệm. Có bạn thích xưng danh người thành phố hà nội nhưng tếu táo bị cắn dở gọi là thành phố hà nội 2 vày nơi này vẫn có phần lớn đống rơm to, gồm con trườn vàng, hẳn là do vẫn lưu luyến với Hà Tây - xứ Đoài từng là niềm tự hào trong tim. Đó không những là địa giới hành chủ yếu mà còn là một tiếng quê nhà trĩu nặng nạp năng lượng sâu trong tâm khảm.

Nhưng có khá nhiều điều đang vui mừng khi Hà Tây sáp nhập Hà Nội, kia là kinh tế phát triển hơn, được hưởng các cơ chế, chiết khấu đặc thù, rồi khối hệ thống xe buýt hiện nay đã về tận từng làng quê, các khu công nghiệp mọc lên giải vấn đề việc làm... Văn hóa xứ Đoài được thời cơ giao lưu lại tiếp biến đổi với văn hóa truyền thống Thăng Long - mảnh đất ngàn năm văn hiến.


Hà Tây hiện nay đã là một trong những phần không thể bóc rời của tp hà nội Hà Nội, dẫu đâu đó ở từng làng mạc quê vẫn còn những thợ gỗ già cầm cố níu kéo bao điều linh nghiệm đồng vọng trong ký ức.